أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
210
قانون ( فارسى )
مغز ميوههاى گرممزاج گرمىبخش بخورند . كاسنى را در غذاى خويش اضافه كنند و بهويژه اگر كاسنى بسيار تلخمزه با غذاشان باشد بسيار خوب است . پزشكى گفته است كه گاورس اگر زياد بپزد و خوب پخته شود در علاج اين بيماران بسيار مفيد است . اما من اين رأى را نمىپسندم . بهتر آن است كه آجيل آنها مانند : شاهبلوط ، مويز چاقوچله باشد . و بهويژه پسته كه بسيار خوب است . طبيبى فرموده است : بايد بيمارى كه سوء مزاج سرد دارد از خوردن پسته و بادام دورى جويد . زيرا بر معده سنگينى مىكنند . اما نبايد فرمايش او را دربارهء پسته معتبر دانست . گوشت صدفيها را خوب است كه بخورند و اگر با ديك ابزارها باشد چه بهتر . بايد بيمار داراى سوء مزاج سرد كبد از خوردن چربيها ، شير و مشتقات شير ، ميوههاى رطوبتبخش و گوشت غليظ و ديرهضم دورى جويد . علاج سوء مزاج خشك كبد معالجهء سوء مزاج خشك كبد بايد به وسيلهء رطوبتبخشها باشد ، كه شناخته شدهاند . سبزيهاى رطوبتبخش ، داروهاى ماليدنى رطوبتبخش ، داروهاى گذاشتنى رطوبتبخش و نوشابههاى رطوبتبخش را در علاج اين بيمارى به كار ببر ! و اندازه را نگهدار . كوشش كن كه تأثير دارو مزاج را به اعتدال بكشاند يا به سوى گرمى و يا كمى به سوى سردى منحرف شود . اما بايد دقت كنى دارو يا غذاى چندان رطوبتبخش ندهى كه بيش از حدّ و اندازهء لازم مزاج خشك را رطوبى گردانى ؛ زيرا از اثر آن خوراك در معده خوب جايگير نمىشود ، بدن سست مىگردد و ممكن است بيمار به استسقاى گوشتى مبتلا گردد . علاج سوء مزاج تر كبد كسى كه داراى سوء مزاج تر كبد است بايد ورزش كند ، كم بخورد ، چيزهايى را بخورد كه نرمىبخش و خشكاننده هستند . بهويژه خوراك يا دارويى بخورد كه هم رطوبتگير هستند و هم خشكاننده . كمتر آب بنوشند ، از شير و مشتقات شير دورى جويند . اما بايد مراعات كنى كه در خشكانيدن مزاج تر چندان زيادهروى نكنى كه به پژمردگى و افسردگى بيمار بينجامد . علاج سوء مزاج گرم و خشك كسى كه سوء مزاج گرم و خشك كبد دارد ، بايد به دستور زير رفتار نمايد : غذاهاى سردمزاج و سردىبخش و رطوبتبخش بخورد ، از سبزيهاى سرد و ترمزاج استفادهء غذائى كند . بهويژه خوردن كاسنى بسيار مفيد است . از هر غذا يا دارويى كه سردمزاج است اما قبوضيت شديد مىآورد بايد دورى جويد . اگر بيمار ناتوان است ، به وزن هفت استار ( بيست و هشت مثقال ) شير الاغ با اندكى نبات